USG echo serca płodu to jedno z ważnych badań prenatalnych. Jest zalecane w bardzo konkretnych przypadkach, co oznacza, że nie jest badaniem wykonywanym obowiązkowo i rutynowo. Lekarz podejmuje decyzję o wykonaniu badania na podstawie podejrzenia wad serca, zaburzeń rytmu serca lub ze względu na obciążenie wywiadem rodzinnym. Informacje uzyskane w trakcie badania mogą być kluczowe dla dalszego przebiegu ciąży i porodu, zarówno w kontekście możliwości podjęcia leczenia wewnątrzmacicznego, jak i w kontekście przygotowania się do narodzin i wyboru odpowiedniego szpitala.
Na czym polega badanie?
USG echo serca to badanie, które pozwala na ocenę serca płodu – jego budowy, struktury, rytmu czy kurczliwości, a zatem także na wykrycie nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego organu. W trakcie badania ocenia się również układ krążenia dziecka, łącznie z naczyniami mózgowymi czy naczyniami odchodzącymi od łożyska.
Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne, w żaden sposób nie zagraża matce ani dziecku. Długość badania to około 20-30 minut, podczas których lekarz bada brzuch matki ultrasonografem, przesuwając głowicę w trakcie badania. Badanie musi być wykonane przez certyfikowanego lekarza.
Kiedy wykonuje się badanie?
Badanie echa serca płodu wykonuje się na zlecenie lekarza w przypadku podejrzenia wad serca. Przeważnie badanie przeprowadza się w okolicach 28-32 tygodnia ciąży. Niekiedy można także wykonać badania na wcześniejszym etapie rozwoju ciąży, jednak należy pamiętać, że pełna ocena tego narządu możliwa jest dopiero po 18. tygodniu.
Jak przygotować się do badania?
Badanie nie wymaga wcześniejszych przygotowań. Zaleca się, aby pacjentka była rozluźniona. Aby uniknąć spięcia macicy warto wykonać spacer na ok. pół godziny przez badaniem.
Jak często występują wady serca w okresie prenatalnym?
Ryzyko populacyjne wystąpienia wad serca u potomstwa młodych, zdrowych kobiet wynosi 3-5%.
Jakie wady serca w okresie prenatalnym możemy wyróżnić?
Począwszy od roku 2012 przyjmujemy podział wad serca płodu na 4 grupy:
Grupa A
Należą do niej wady „łagodne” tzn. niestanowiące zagrożenia dla życia płodu / noworodka, nie wymagające interwencji kardiologicznej i kardiochirurgicznej w okresie prenatalnym i noworodkowym. W czasie porodu potrzebna jest asysta położnej, lekarza położnika i specjalisty neonatologa.
U noworodka po porodzie nie przewiduje się interwencji kardiologiczno-kardiochirurgicznej.
Grupa B
Do tej grupy zaliczamy wady ciężkie, tzn. bez podjęcia leczenia wady te stanowią zagrożenie życia noworodka, ale medycyna dysponuje ustalonymi procedurami, które wcześnie wdrożone mogą pomóc w okresie adaptacyjnym po porodzie. Po diagnostyce prenatalnej przewidujemy krążenie przewodozależne u noworodka i konieczność podawania prostinu przed planowanym zabiegiem kardiologiczno-kardiochirurgicznym. W czasie porodu (optymalnie o czasie, optymalnie siłami natury) potrzebna jest asysta położnej, lekarza położnika, specjalisty neonatologa.
Grupa C
Do tej grupy zaliczamy wady krytyczne, tzn. stanowiące zagrożenie życia płodu lub noworodka, wobec których przewidujemy konieczność pilnej interwencji albo przed porodem, albo bezpośrednio po porodzie. W tych przypadkach zarówno termin porodu (data i godzina porodu), jak i sposób przeprowadzenia porodu muszą zostać uzgodnione pomiędzy zespołem położników, neonatologów, kardiologów dziecięcych, a pracownią cewnikowań, której zespół oczekuje na chorego noworodka.
Grupa D
Do grupy D należą wady najcięższe, przy których przewidujemy zgon płodu lub noworodka, np. kardiomiopatia gąbczasta z wadą serca i blokiem całkowitym, gigantyczny lewy przedsionek w przebiegu krytycznej stenozy aortalnej, hipoplazja lewego serca z zarośniętym otworem owalnym, tętniak lewej komory serca z niewydolnością krążenia, zespół Ebsteina z hipoplazją płuc płodu, wspólne serce u zroślaków etc.
Dla płodu i noworodka przewidujemy postępowanie konserwatywne, z udziałem lekarzy hospicjum pediatrycznego, optymalnie poród w ośrodku referencyjnym.
Jak wykryć wadę serca w okresie prenatalnym?
Wykonując badanie USG ECHO SERCA płodu uzyskujemy kompletne informacje o budowie anatomicznej i dobrostanie płodu, dzięki czemu możemy przekazać stosowne informacje kobiecie ciężarnej oraz położnikowi prowadzącemu ciążę.
Badanie echokardiograficzne może być też doskonałym sposobem ujawnienia ewentualnego niekorzystnego wpływu leku na układ krążenia płodu lub odwrotnie: pozwala udokumentować bezpieczną terapię farmakologiczną.
Badanie USG echo serca płodu umożliwia ocenę budowy i funkcji płodowego układu krążenia już we wczesnym okresie ciąży. Od 11 tygodnia ciąży można zbadać serce sondą przezpochwową, chociaż badań tych nie wykonuje się rutynowo. Najlepsze obrazowanie serca uzyskujemy pomiędzy 20 a 28 tygodniem ciąży, dlatego badanie USG echo serca zalecane jest w 20 – 24 tygodniu ciąży. W tym okresie serce płodu ma już bowiem wystarczającą wielkość do jego precyzyjnej wizualizacji, oceny budowy anatomicznej oraz czynnościowej.
W przesiewowych badaniach USG ważna jest ocena 4 jam serca i zobrazowanie prawidłowych 3 naczyń w śródpiersiu górnym.
Nieprawidłowy obraz 4 jam serca: np. pod postacią hipoplazji prawej lub lewej komory serca czy AV- canal, w dzisiejszej diagnostyce prenatalnej jest często rozpoznawalny. O wiele trudniej w okresie życia prenatalnego rozpoznać np. współistniejący nieprawidłowy spływ żył płucnych (TAVPR), czy przerwany łuk aortalny (IAA), które są stosunkowo rzadkimi wadami serca i uchodzą za trudne diagnostycznie.
Wskazania do badania echokardiograficznego płodu
1. Wskazania płodowe:
- nieprawidłowy obraz 4 jam serca w przesiewowym, położniczym badaniu USG
- pogrubienie fałdu karkowego (nuchal fold translucency w 12-14 tyg. ciąży)
- nieprawidłowy rytm serca
- obrzęk płodu
- inne wady strukturalne
- nieprawidłowy kariotyp płodu
- opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu (IUGR)
- kardiomegalia płodu HA/CA > 0.45)
- konflikt serologiczny
- ciąża mnoga przebiegającą nieprawidłowo
- śródporodowa ocena dobrostanu płodu (wskazania: nieprawidłowy zapis KTG, poród płodu z blokiem całkowitym serca)
2. Wskazania matczyne:
- cukrzyca u matki (20 hbd – wykluczenie wady serca, 35 hbd- wykluczenie kardiomiopatii)
- choroby tkanki łącznej
- padaczka (politerapia leczenie fenytoiną)
- nadczynność tarczycy
- choroby układu krążenia
- isoimmunizacja
- zła przeszłość położnicza (stan po leczeniu niepłodności, poronienia samoistne, obumarcia wewnątrzmaciczne)
- infekcja lub ekspozycja na choroby wirusowe np.: różyczkę, grypę lub czynna toxoplazmoza
- farmakoterapia ciężarnej np.: indometacyną – leczenie wielowodzia lub lekami tokolitycznymi zagrażającego porodu przedwczesnego
- wiek matki > 35 lat
- używki: alkohol, narkotyki
3. Wskazania rodzinne:
- wywiad rodzinny dotyczący wady wrodzonej serca
- wywiad rodzinny dotyczący zaburzeń chromosomalych
4. Wskazania dodatkowe:
- zabiegi interwencyjne - chirurgiczne na płodzie, monitorowanie w trakcie oraz po zabiegu
Warto korzystać z najnowszych osiągnięć medycyny w oczekiwaniu na zdrowego potomka! Zapraszamy wszystkich rodziców do wykonywania badań echokardiograficznych u swoich nienarodzonych jeszcze dzieci!
Gdzie mogę wykonać badanie USG echo serca płodu?
USG echo serca płodu wykonasz w naszej placówce w Grodzisku Mazowieckim.
Badania USG ginekologiczne/położnicze w naszej placówce wykonujemy jednym z najnowocześniejszych dostępnych na rynku aparatów ultrasonograficznych: GE Voluson S10 Expert.
