Czym jest zapalenie tarczycy typu Hashimoto?

Zapalenie tarczycy typu Hashimoto (popularnie nazywane chorobą Hashimoto) to przewlekłe schorzenie autoimmunologiczne charakteryzujące się podwyższonym poziomem przeciwciał anty-tarczycowych we krwi oraz zmianami w miąższu tarczycy stwierdzonymi w badaniu ultrasonograficznym. Choroba Hashimoto może mieć szybki przebieg i prowadzić do całkowitej destrukcji gruczołu tarczycowego lub tlić się leniwie latami, powodując, że dotknięty nią pacjent symptomy kojarzy raczej ze zmęczeniem, nadmiarem stresu czy starzeniem się. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i regularne badanie, szczególnie jeśli w naszej rodzinie jest udokumentowany przypadek osoby ze zdiagnozowanym Hashimoto.

Z roku na rok wzrasta liczba osób z chorobą Hashimoto. Szacuje się, że we wszystkich grupach wiekowych występowanie choroby Hashimoto wynosi około 2%. Jednakże zwykle rozpoznaje się ją pomiędzy 45. a 65. rokiem życia. Istnieją doniesienia naukowe, które potwierdzają, że chorobę Hashimoto częściej diagnozuje się u kobiet niż mężczyzn, tłumaczy się to zmniejszeniem odporności organizmu u kobiet oraz tym, że w wieku 45–55 lat dochodzi do szczytu częstotliwości występowania przeciwciał przeciwtarczycowych.

Czynniki, które mogą zapoczątkować rozwój oraz nasilić objawy choroby:

Do czynników genetycznych, czyli naszych indywidualnych predyspozycji, które są nam przekazywane z pokolenia na pokolenie, należy również zaliczyć: czynniki środowiskowe (w tym nieprawidłowe żywienie, ekspozycję na promieniowanie, dysbiozę jelitową), inne choroby autoimmunologiczne (cukrzyca typu I, celiakia, anemia złośliwa, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, łuszczyca), nadmiar jodu oraz niedobór selenu i witaminy D.

Niedoczynność tarczycy

Przewlekłe zapalenie tarczycy typu Hashimoto prowadzi do zmniejszenia aktywności tyreoperoksydazy (TPO), kluczowego białka regulującego syntezę hormonów tarczycy. W wyniku spadku aktywności TPO dochodzi do stopniowego upośledzenia funkcji tarczycy, co prowadzi do zaprzestania przez nią syntezowania hormonów tarczycowych, czyli trijodotyroniny i tyroksyny (T3 i T4), co prowadzi do zmniejszenia stężenia wolnych hormonów fT3 i fT4 we krwi. To z kolei skutkuje nadmiernym pobudzeniem podwzgórza i przedniego płata przysadki do wydzielania tyreoliberyny (TRH) oraz tyreotropiny (TSH), które stymulują tarczycę do wydzielania T3 i T4, do którego nie dochodzi wskutek zaburzonej funkcji gruczołu. Stan podwyższonego poziomu TSH wraz z prawidłowym lub obniżonym poziomem wolnych hormonów T4 i T3 – to stan hipotyreozy, czyli niedoczynności tarczycy.

Chorobę Hashimoto ze względu na jej charakter można sklasyfikować jako chorobę poprzedzającą wystąpienie niedoczynności tarczycy. Co ważne, choroba Hashimoto jest schorzeniem, którego nie można wyleczyć. Celem dietoterapii jest zahamowanie rozwoju zapalenia tarczycy i opóźnienie bądź wyeliminowanie wystąpienia niedoczynności tarczycy. Stąd bardzo ważna jest regularna profilaktyka, stosowanie się do zaleceń dietetyka i poprawa swoich nawyków żywieniowych.

Objawy

Zanim przejdziemy do opisania najpopularniejszych objawów choroby Hashimoto należy wspomnieć, że nie należy diagnozować się samodzielnie. Diagnoza to bardzo złożony i skomplikowany proces, dlatego w przypadku podejrzenia u siebie choroby Hashimoto udaj się do endokrynologa, który efektywnie przeprowadzi Cię przez proces diagnostyki, oferując przy tym wsparcie i dokładne wyjaśnienie choroby Hashimoto.

Najczęstsze objawy choroby Hashimoto to:

  • zaparcia (jeden z najczęściej zgłaszanych objawów),
  • przewlekłe przemęczenie,
  • problemy ze snem,
  • osłabienie,
  • problemy z pamięcią i koncentracją,
  • wahania nastroju – nierzadko dochodzi także do rozwoju depresji,
  • nadmierna potliwość,
  • obrzęki twarzy, dłoni, stóp (skutek retencji płynów, zatrzymywania wody w organizmie),
  • uczucie zimna,
  • wzrost masy ciała,
  • obfite miesiączkowanie,
  • problemy z owulacją (cykle bezowulacyjne),
  • suchość skóry (dodatkowo pacjenci zgłaszają jej żółtawy kolor, zimno oraz szorstkość),
  • kruchość i łamliwość paznokci,
  • szorstkość i wypadanie włosów.

Powikłania związane z długotrwałym obniżeniem poziomu hormonów tarczycy

Niezwykle ważne jest jak najszybsze zdiagnozowanie oraz rozpoczęcie wsparcia żywieniowego oraz farmakologicznego, jeśli jest to konieczne. Jest to szczególnie istotne, ponieważ długotrwale obniżony poziom hormonów tarczycy może prowadzić do:

  • zaburzenia homeostazy glukozy,
  • dyslipidemii,
  • cukrzycy typu II,
  • przyspieszenia zmian aterogennych w naczyniach krwionośnych,
  • zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
  • Dodatkowym zaburzeniem u kobiet może być niepłodność, poronienia i przedwczesne porody, a także wady wrodzone u płodu.

Bibliografia

  1. Lachowicz A. i in., Fizjologiczne aspekty postępowania dietetycznego w chorobie Hashimoto, 2019.
  2. Hans-Wytrychowska, Może to Hashimoto? Diagnostyka, różnicowanie i leczenie, 2021.
  3. Ferrari S.M. i in., Environmental Issuesin Thyroid Diseases, „Frontiers in Endocrinology” 8, 2017.
  4. Ventura M. i in., Selenium and Thyroid Disease: From Pathophysiology to Treatment, „International Journal of Endocrinology” 9, 2017.
  5. https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroby-tarczycy/azt-typu-hashimoto-wystepowanie-i-rozwoj-choroby-czesc-1/ (Data dostępu: 24.04.2024).
  6. Caturegli P. i inn., Hashimoto thyroiditis: Clinical and diagnostic criteria, „Autoimmunity Reviews, 13(4–5), 2014.
  7. Przybylik-Mazurek E. i in., Niedoczynność tarczycy na tle autoimmunologicznym, „Alergol. Immunol.” 4, 2007.
  8. Bossowski A., Otto-Buczkowska E., Schorzenia tarczycy o podłożu autoimmunologicznym, Wydawnictwo Cornetis, 2007.
  9. Kawicka A., Regulska-Ilow B., Metabolic disorders and nutritional status in autoimmune thyroid diseases, 2015.
  10. Gutowska K., Lampka M., Procesy aterogenezy u pacjentów z niedoczynnością tarczycy, 2016.